Teambuilding cho doanh nghiệp gia đình, startup và công ty đã vận hành lâu năm nên khác nhau thế nào

Khác biệt đầu tiên nằm ở văn hóa nội bộ. Doanh nghiệp gia đình thường có độ gắn bó cao hơn về mặt con người, nhưng cũng dễ có những mối quan hệ chồng lấn giữa tình cảm, vai trò và cách ra quyết định.

Startup thì thường nhanh, trẻ, đổi liên tục và có nhiều năng lượng bứt tốc, nhưng cũng dễ căng và thiếu độ ổn định trong liên kết đội ngũ. Còn công ty đã vận hành lâu năm thường có nền nếp, có hệ thống, có nhiều tầng lớp nhân sự và nhiều bộ phận hơn, nhưng cũng dễ xuất hiện khoảng cách, tính khuôn mẫu hoặc sự rời rạc âm thầm giữa các nhóm.

Chính vì văn hóa khác nhau nên điều doanh nghiệp cần từ teambuilding cũng khác nhau. Có nơi cần một chương trình giúp mọi người nói chuyện với nhau dễ hơn.

Có nơi cần giải phóng năng lượng và kéo tinh thần lên. Có nơi cần tạo lại cảm giác đồng đội trong một bộ máy đã đi vào quỹ đạo quá lâu. Nếu không nhìn vào đúng điều tổ chức đang thiếu, rất dễ chọn một chương trình nghe có vẻ hay nhưng không đi vào chỗ đau thật.

Một khác biệt nữa là mức độ quen với thay đổi. Startup thường dễ chấp nhận những hoạt động mới, nhịp nhanh và những trải nghiệm có tính thử nghiệm hơn.

Doanh nghiệp gia đình và công ty lâu năm thường cần cách vào chương trình mềm hơn, tinh hơn và rõ lý do hơn. Nếu không đọc được tâm lý này, người chốt rất dễ mang cách làm của nhóm này áp sang nhóm kia.

Ngoài ra, mỗi kiểu doanh nghiệp cũng có mức độ nhạy cảm khác nhau với cách tổ chức. Có tổ chức chỉ cần vui là đủ. Có tổ chức lại cần chương trình phải vừa vui vừa khéo, vì chỉ một chi tiết hơi gượng cũng làm bầu không khí mất tự nhiên. Đây là lý do teambuilding không thể chỉ nhìn bằng mắt hoạt động. Nó phải được nhìn bằng mắt tổ chức.

Vì vậy, mỗi kiểu doanh nghiệp cần một cách làm khác nhau không phải để làm mọi thứ phức tạp hơn. Mà để chương trình bớt nguy cơ lệch mục tiêu. Chỉ khi nhìn đúng loại hình doanh nghiệp, teambuilding mới có cơ hội tạo ra giá trị nội bộ thật thay vì chỉ hoàn thành một sự kiện.

Với doanh nghiệp gia đình, điều quan trọng thường không nằm ở việc làm chương trình thật náo nhiệt. Cái cần thường là sự khéo, sự tự nhiên và khả năng mở ra một không gian mà mọi người cảm thấy gần nhau hơn nhưng không gượng.

Vì doanh nghiệp gia đình thường có mối liên kết sẵn, nên teambuilding ở đây ít khi cần quá nặng về chứng minh tinh thần đội ngũ. Nó cần tinh hơn ở chỗ giúp các thế hệ, các nhóm người và các vai trò trong doanh nghiệp được tương tác với nhau trong một bối cảnh nhẹ hơn, dễ chịu hơn và bớt khoảng cách hơn.

Với startup, ưu tiên thường lại khác. Đây là nhóm doanh nghiệp thường có nhịp nhanh, nhiều áp lực tăng trưởng và đội ngũ tương đối trẻ. Họ dễ vào chương trình hơn nếu hoạt động có năng lượng, có nhịp tốt và tạo được cảm giác bứt lên rõ.

Nhưng startup cũng là nhóm dễ bị nhầm ở chỗ cứ nghĩ càng sôi động càng hợp. Thực ra, điều họ cần không chỉ là bùng nổ. Họ còn cần cảm giác “mình là một đội” trong lúc mọi thứ đang chạy rất nhanh. Vì vậy, chương trình cho startup thường nên vừa có lực, vừa có chất kết nối thật chứ không chỉ chạy theo không khí.

Với công ty đã vận hành lâu năm, ưu tiên lại thường nằm ở việc kéo các nhóm lại gần nhau hơn và làm mới cảm xúc tập thể. Những tổ chức này có thể có nền rất vững, nhưng cũng dễ có các lớp khoảng cách giữa bộ phận, giữa quản lý và nhân sự, hoặc giữa những người đã quen làm việc cạnh nhau mà ít khi thật sự chạm vào nhau ngoài công việc. Teambuilding ở đây thường cần sự rõ ràng về mục tiêu, sự chắc tay trong dẫn dắt và một nhịp đủ khéo để không biến thành hoạt động cho có.

Nếu nói ngắn gọn, doanh nghiệp gia đình nên ưu tiên sự gần gũi và tự nhiên. Startup nên ưu tiên năng lượng gắn với kết nối thật. Công ty lâu năm nên ưu tiên khả năng làm mới tinh thần tập thể và kéo lại cảm giác đồng đội giữa những nhóm người đã đi qua một thời gian dài cùng nhau. Khi hiểu đúng điều nên ưu tiên, việc chọn chương trình sẽ sáng hơn rất nhiều.

Một lý do rất phổ biến là người chốt chọn theo thứ nghe có vẻ hay hoặc đang được nhiều nơi làm, chứ chưa chọn theo bản chất tổ chức của doanh nghiệp mình.

Thấy startup khác làm rất sôi động thì cũng muốn áp cho công ty gia đình. Thấy doanh nghiệp lâu năm tổ chức rất chỉn chu thì startup cũng muốn đi theo hướng đó. Nhưng nếu không nhìn đúng nền văn hóa nội bộ, chương trình rất dễ ra một thứ nhìn ổn mà chưa chạm.

Doanh nghiệp gia đình thường dễ lệch khi bị đẩy vào những hoạt động quá mạnh hoặc quá công thức. Startup thường dễ lệch khi chương trình chỉ vui mà thiếu chiều sâu kết nối.

Công ty lâu năm lại dễ lệch khi hoạt động quá bề mặt, không chạm được vào khoảng cách thật giữa các nhóm người trong tổ chức. Cùng là teambuilding, nhưng chỗ lệch của mỗi loại hình doanh nghiệp lại khác nhau.

Một nguyên nhân nữa là nhiều người nhầm giữa “đúng hoạt động” và “đúng mục tiêu”. Hoạt động có thể vui, MC có thể tốt, hình ảnh có thể đẹp, nhưng nếu chương trình không đi vào đúng điều tổ chức đang cần thì cảm giác sau khi làm xong vẫn sẽ lưng chừng. Đây là lý do nhiều công ty vẫn thấy chương trình ổn mà chưa thật sự đáng.

Cũng có những doanh nghiệp bị lệch vì muốn gói quá nhiều điều vào cùng một lần. Vừa muốn gắn kết, vừa muốn bùng nổ, vừa muốn nghỉ ngơi, vừa muốn truyền thông điệp, vừa muốn tri ân. Nếu không xác định trục chính, chương trình dễ trở thành một thứ gì đó khá đầy nhưng không rõ mình đang đi về đâu. Điều này đặc biệt dễ xảy ra ở các công ty lâu năm hoặc công ty gia đình, nơi có nhiều kỳ vọng ngầm cùng lúc.

Cho nên, nhiều công ty chọn chương trình nhìn rất ổn mà vẫn lệch không phải vì làm dở. Họ lệch vì chưa chọn đúng theo loại hình doanh nghiệp của mình. Và đây là khác biệt rất lớn nếu muốn teambuilding trở thành một khoản đầu tư có giá trị thật hơn là một hoạt động được tổ chức cho đủ lịch.

Điều đầu tiên cần nhìn là doanh nghiệp mình đang ở loại hình nào về mặt văn hóa chứ không chỉ trên giấy tờ. Có công ty gọi là startup nhưng nội bộ đã khá phức tạp như một tổ chức lớn.

Có doanh nghiệp gia đình nhưng đội ngũ trẻ và rất mở. Có công ty lâu năm nhưng vẫn giữ được nhịp rất linh hoạt. Chỉ cần nhìn đúng bức tranh thật này, người chốt đã tránh được rất nhiều lựa chọn theo nhãn gọi bề ngoài.

Điều thứ hai là mục tiêu nội bộ phải gắn thật với loại hình doanh nghiệp đó. Doanh nghiệp gia đình đang cần tăng sự hòa hợp, startup đang cần giữ tinh thần đồng đội hay công ty lâu năm đang cần làm mới kết nối giữa các bộ phận? Câu hỏi phải càng cụ thể càng tốt. Vì chỉ khi mục tiêu chạm vào bài toán thật, chương trình mới có cơ hội chạm lại vào đội ngũ.

Điều thứ ba là mức năng lượng của tổ chức hiện tại. Có startup đang rất bùng, có startup lại đang đuối vì áp lực. Có công ty lâu năm nhìn ngoài ổn nhưng bên trong đang khá mệt. Có doanh nghiệp gia đình đang cần sự mềm, cũng có nơi cần một cú kéo rõ. Người chốt càng nhìn thật vào trạng thái hiện tại, càng ít nguy cơ chọn sai nhịp.

Điều thứ tư là mức độ sẵn sàng của đội ngũ với kiểu hoạt động mình định chọn. Một số tổ chức rất dễ nhập cuộc. Một số nơi cần cách vào mềm hơn, ít phô hơn và nhiều sự tinh tế hơn. Đây là chỗ cực kỳ quan trọng, vì cùng một chương trình áp vào hai tổ chức khác nhau có thể cho ra cảm giác hoàn toàn khác.

Điều cuối cùng là đơn vị tổ chức có biết đọc loại hình doanh nghiệp của mình hay không. Nếu bên tổ chức chỉ bê một lối làm chung cho tất cả, rủi ro lệch rất cao.

Nhưng nếu họ hiểu startup, hiểu doanh nghiệp gia đình, hiểu công ty lâu năm khác nhau ra sao về mặt nội bộ, chương trình sẽ dễ được dựng đúng hơn ngay từ đầu.

Khi nhìn đủ những yếu tố đó, việc chọn hướng triển khai sẽ sáng hơn rất nhiều. Và khi chọn đúng, teambuilding cũng sẽ bớt nguy cơ “vui thì có vui, nhưng chưa trúng” hơn hẳn.

Teambuilding cho doanh nghiệp gia đình, startup và công ty đã vận hành lâu năm không thể đi cùng một lối làm. Doanh nghiệp gia đình cần sự tự nhiên, khéo và gần.

Startup cần năng lượng đi cùng kết nối thật. Công ty đã vận hành lâu năm cần làm mới tinh thần tập thể và kéo lại những khoảng cách đã hình thành theo thời gian. Mỗi loại hình doanh nghiệp có một bài toán riêng, nên chương trình đúng cũng phải khác nhau từ gốc.

Điều dễ sai nhất là nhìn teambuilding như một hoạt động đủ vui là được. Với chương trình doanh nghiệp, cái đúng nằm ở chỗ nó có đi vào đúng văn hóa tổ chức và đúng nhu cầu nội bộ ở thời điểm đó hay không. Khi khớp, chương trình sẽ rất đáng. Khi lệch, dù nhìn vẫn ổn, hiệu quả mang về vẫn dễ lưng chừng.

Nếu anh/chị đang cân một chương trình cho doanh nghiệp mình, hãy nhìn rất thật: tổ chức này đang là kiểu doanh nghiệp nào, đang thiếu điều gì và cần được chạm theo cách nào.

Trả lời được điều đó, quyết định chốt chương trình sẽ sáng hơn rất nhiều. Và khi hướng đi đúng, teambuilding cũng sẽ bớt nguy cơ trở thành một buổi đi cùng nhau nhưng chưa thật sự tạo ra thay đổi.